“Co to jest rak piersi? Rak piersi jest to nowotwór złośliwy powstający z komórek gruczołu piersiowego, który rozwija się miejscowo w piersi oraz daje przerzuty do węzłów chłonnych i narządów wewnętrznych (np. płuc, wątroby, kości i mózgu). Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Rak szyjki macicy najczęściej daje przerzuty odległe do wątroby, płuc, kości i mózgu. Rozpoznanie i leczenie raka w tym stadium wymaga skomplikowanego, wielotorowego leczenia, które nie gwarantuje już jednak pełnego wyleczenia wszystkich chorych. Oczekuje się, że częstość występowania przerzutów do mózgu wzrośnie z powodu lepszego leczenia guzów pierwotnych. Stale rozwijane są nowe techniki diagnostyczne i terapeutyczne, z których wszystkie wymagają dokładnej oceny, zanim będą mogły zostać wdrożone do rutyny klinicznej. Rak wątroby przerzutuje głównie do płuc, węzłów chłonnych oraz kości. Stwierdzenie odległych przerzutów raka wątroby świadczy o wysokim zaawansowaniu choroby. Choć obecnie w takim przypadku nie można całkowicie wyleczyć choroby, to mimo przerzutów istnieją możliwości przedłużania życia. Przeczytaj też: Rak wątroby Należy zdać sobie sprawę z tego, że nie każdy przerzut do płuc może być operowany. Muszą być spełnione pewne warunki. Przede wszystkim ognisko pierwotne już zostało lub może zostać usunięte i jest techniczna możliwość resekcji przerzutów. Nie mogą występować przerzuty do innych narządów niż płuca. Stan pacjenta Każdego roku 22 tys. Polaków choruje na raka płuca, z czego u 15–20 proc. wykrywany jest drobnokomórkowy rak płuca (DRP). Jego rozległa postać z przerzutami odległymi jest rozpoznawana u ok. 75 proc. pacjentów, u których nie uzyskuje się przeżyć wieloletnich. Po wielu latach nieudanych prób poprawienia wyników leczenia DRP w 2019 r. pojawiła się 3NNwHN. Pytanie nadesłane do redakcji Jak długo można przeżyć z rakiem płuc? Jakie są rokowania? Odpowiedziała lek. med. Iwona Witkiewicz specjalista chorób płuc Ordynator Oddziału Chorób Płuc i Gruźlicy Specjalistycznego Szpitala im. Prof. A. Sokołowskiego w Szczecinie Konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób płuc i gruźlicy województwa zachodniopomorskiego Rak płuca podobnie jak inne choroby nowotworowe należy do chorób, które można i trzeba leczyć. W leczeniu możemy stosować leczenie operacyjne, radioterapię, chemioterapię lub leczenia skojarzone, np. leczenie operacyjne uzupełnione radioterapią czy równolegle radio- i chemioterapię. Leczenie dobieramy choremu indywidualnie w zależności od typu histopatologicznego nowotworu i od rozległości procesu chorobowego. W zależności od typu histologicznego rozróżniamy: Raki niedrobnokomórkowe (NDRP) rak płaskonabłonkowy rak gruczołowy rak wielkokomórkowy rak gruczołowo-płaskonabłonkowy Rak drobnokomórkowy (DRP) Generalnie raki drobnokomórkowe ze względu na dużą dynamikę ich rozwoju i łatwość w tworzeniu przerzutów leczy się chemio- i radioterapią, a raki niedrobnokomórkowe operacyjnie, uzupełniając leczenie radioterapią lub nawet radio- i chemioterapią. Obraz kliniczny raka płuca nie jest jednorodny i różna jest rozległość procesu nowotworowego już w momencie stawiania diagnozy. Dlatego leczenie dobieramy do stopnia zaawansowania choroby. Stopnie zaawansowania określamy, oceniając klasyfikacją TNM: wielkość guza płuca i naciekanie struktur klatki piersiowej (cecha T) przerzutów do węzłów chłonnych (cecha N) przerzutów do innych narządów (cecha M). Biorąc po uwagę wymienione cechy stopień zaawansowania nowotworu dzielimy na stopnie: Stopień 0: to obecność komórek nowotworowych w plwocinie bez obecności guza w badaniu radiologicznym i bronchoskopowym Stopień IA: to guz nie większy niż 3 cm, a otoczony zdrową tkanką płucną bez przerzutów do węzłów chłonnych i bez przerzutów do innych narządów Stopień IB: guz większy niż 3 cm z niedodmą, naciekaniem opłucnej lub zajęciem oskrzela w odległości większej niż 2 cm od ostrogi głównej bez przerzutów do węzłów chłonnych i bez przerzutów do innych narządów Stopień IIA: guz o średnicy poniżej 3 cm, otoczony tkanką płucną lub opłucną płucną bez naciekania oskrzela głównego, ale obecne przerzuty w węzłach okołooskrzelowych i/lub wnękowych po stronie guza, bez przerzutów odległych Stopień IIB: guz każdej wielkości z naciekaniem następujących struktur anatomicznych: ściana klatki piersiowej, przepona, opłucna osierdziowa, opłucna śródpiersiowa, osierdzie, nerw przeponowy, guz z towarzyszącą niedodmą lub zapaleniem całego płuca; bez przerzutów w węzłach chłonnych bez przerzutów odległych lub: Guz większy niż 3 cm z niedodmą, naciekaniem opłucnej lub zajęciem oskrzela w odległości większej niż 2 cm od ostrogi głównej obecne przerzuty w węzłach okołooskrzelowych i/lub wnękowych po stronie guza, bez przerzutów odległych Stopień IIIA: guz każdej wielkości z obecnością przerzutów w węzłach chłonnych śródpiersia po stronie guza i/lubw węzłach poniżej rozwidlenia tchawicy bez przerzutów odległych Stopień IIIB: guz każdej wielkości naciekający jedną ze struktur: śródpiersie, serce, wielkie naczynia, tchawica, przełyk, ostroga główna, trzony kręgów, nerw krtaniowy wsteczny, guz z wysiękiem opłucnowym lub osierdziowym, guz z oddzielnymi guzkami satelitarnymi w obrębie tego samego płata lub mniejszy, ale z obecnymi przerzutami w węzłach chłonnych śródpiersia lub wnęki po stronie przeciwnej lub w węzłach chłonnych pod mięśniem pochyłym przednim szyi lub w węzłach chłonnych nadobojczykowych po stronie guza lub po stronie przeciwnej, bez przerzutów do innych narządów Stopień IV: każdy guz z przerzutami do innych narządów Stopniowanie to bardziej odnosi się do raków niedrobnokomórkowych (NDRP). Raki drobnokomórkowe mają inną dynamikę rozwoju i zasadniczo od początku traktowane są jako proces uogólniony. Do leczenia operacyjnego kwalifikuje się głównie chorych w stopniu I i II rzadziej w IIIA. W wyższych stopniach proponuje się radio- i/lub chemioterapię, czasem jako leczenie indukcyjne przed ewentualnym leczeniem operacyjnym, czasem jako leczenie paliatywne. Rokowanie Rokowanie, czyli prognozowana długość życia zależy od stopnia zaawansowania raka i tak: Rak niedrobnokomórkowy (NDRP) Przeżycie 5-letnie: I stopień – 60% do 70% chorych II stopień – 40% do 50% chorych IIIA stopień – poniżej 15%chorych IIIB i IV stopień – 1% chorych Rak drobnokomórkowy (DRP) Dla chorych nieleczonych czas przeżycia wynosi średnio 6–8 miesięcy. Chorzy leczeni za pomocą radioterapii i chemioterapii – dwuletnie przeżycie wynosi 2%–40%. Należy też pamiętać, że nie każdy chory jest kwalifikowany do leczenia przyczynowego (operacja, radioterapia i chemioterapia). Zdarza się, że stopień zaawansowania choroby (IIIB i IV), poważne choroby towarzyszące i zły stan sprawności chorego uniemożliwia podjęcie tak obciążającego leczenia. Tym chorym proponuje się leczenie objawowe (paliatywne). Do leczenia objawowego należy: Napromienianie ognisk przerzutowych Napromienianie zespołu żyły głównej górnej i guza szczytu płuca Talkowanie jamy opłucnowej Brachyterapia Laseroterapia Zakładanie stentów udrażniających tchawicę i oskrzela główne Niestety ta grupa chorych rokuje najgorzej. Piśmiennictwo: Antczak A. (red.): Pulmonologia Medical Tribune POLSKA. Chazan R.: Pneumonologia praktyczna –α-medica Press 2005. Rowińska-Zakrzewska E., Kuś J.: Choroby Układu Oddechowego PZWL 1997. Martin Barraud/getty images Rak płuc należy do najczęstszych i obarczonych najwyższą śmiertelnością nowotworów złośliwych. Rozwija się przede wszystkim u długoletnich, nałogowych palaczy tytoniu. Pierwszymi jego objawami są zwykle kaszel oraz duszność. Rak płuc szybko powoduje przerzuty odległe. Przerzuty raka płuc lokalizują się najczęściej w wątrobie, kościach oraz mózgu. Dają objawy związane z naciekiem tych narządów. Obecność rozsiewu nowotworowego wpływa negatywnie na rokowanie – kilkuletnie przeżycia należą do rzadkości. Na czym polega rak płuca? Rak płuca jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych. Zwykle zapadają na niego osoby powyżej 60. roku życia. Obecnie jest on przyczyną około 30% zgonów z powodu chorób nowotworowych u mężczyzn i 15% u kobiet. Jest to rak o najwyższej śmiertelności. Ze względu na fakt, że rak płuca jest nowotworem złośliwym, ma zdolność do tworzenia przerzutów, czyli nowych ognisk z komórkami nowotworowymi, w miejscach odległych od pierwotnej lokalizacji choroby. Rozsiew takich komórek odbywa się drogą naczyń krwionośnych lub chłonnych. Wyróżniamy dwie główne grupy raków płuc: raka drobnokomórkowego oraz raki niedrobnokomórkowe – płaskonabłonkowe, wielkokomórkowe oraz gruczołowe. Szczególnie rak drobnokomórkowy charakteryzuje się stosunkowo szybkim tworzeniem odległych przerzutów. Do głównej przyczyny rozwoju raka płuc należy wdychanie rakotwórczych składników dymu papierosowego. Jest to powód powstania blisko 90% tych nowotworów złośliwych. Do najczęstszych objawów nowotworu, w stadium ograniczonym tylko do płuc, należą: kaszel, duszność oraz bóle w klatce piersiowej. Pojawić się mogą także częstsze zapalenia płuc oraz krwioplucie. W stanach zaawansowanych dołączają objawy nacieku na okoliczne struktury klatki piersiowej, powiększone węzły chłonne (nadobojczykowe) oraz przerzuty komórek nowotworowych do innych narządów. Diagnostyka raka płuca opiera się na badaniach obrazowych – rentgenie (RTG) i tomografii komputerowej (TK) klatki piersiowej oraz na badaniu histopatologicznym materiału pobranego podczas biopsji guza. Metody terapeutyczne, w zależności od typu nowotworu oraz jego zaawansowania, opierają się na leczeniu operacyjnym, radioterapii lub chemioterapii. Dokąd rak płuc przerzutuje najczęściej i jakie daje objawy? Zaawansowany rak płuc, szczególnie typu drobnokomórkowego, w większości przypadków prowadzi do rozsiewu komórek nowotworowych po wielu narządach w organizmie. Klasyfikacja TNM to międzynarodowa klasyfikacja zaawansowania raka płuca. Opisuje trzy parametry: T – wielkość pierwotnego guza w skali 0–4; N – obecność komórek nowotworowych w regionalnych węzłach chłonnych w skali 0–3; M – obecność przerzutów odległych w skali 0–1). Obecność rozsiewu komórek nowotworowych oznacza najwyższy, IV stopień zaawansowania. Najczęściej nowotwory płuca przerzutują do odległych węzłów chłonnych, kości, ośrodkowego układu nerwowego oraz narządów jamy brzusznej. Objawy obecności przerzutów raka do kości to przede wszystkim przewlekłe bóle kostne, oraz patologiczne złamania (niewielką siłą, która u zdrowych ludzi nie powoduje złamania). Przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego (mózgu) powodować mogą długotrwałe i niereagujące na standardowe leczenie bóle głowy; nudności; zaburzenia równowagi; napady drgawkowe; zaburzenia świadomości; objawy ogniskowe, takie jak niedowłady kończyn, zaburzenia mowy, widzenia i słuchu, a nawet zmiany osobowości oraz w dotychczasowym zachowaniu. Wśród narządów jamy brzusznej rak płuca przerzutuje najczęściej do wątroby, powodując bóle w okolicy prawego nadbrzusza, spadek masy ciała oraz żółtaczkę. Przerzuty do węzłów chłonnych zlokalizowanych najbliżej płuc, czyli nadobojczykowych, są pierwszym etapem rozsiewu raka płuc. W bardziej zaawansowanych stadiach komórki nowotworowe pojawiają się w węzłach szyjnych oraz pachowych, powodują ich niebolesne powiększenie, dające się wyczuć palpacyjnie. Jakie są rokowania w przerzutowym raku płuc? Obecność przerzutów odległych – w kościach, mózgu, wątrobie lub węzłach chłonnych – to IV, najwyższy stopień zaawansowania raka płuca. Rokuje najgorzej. Statystyczne dane podają, że średnie przeżycie chorych na najbardziej zaawansowane raki niedrobnokomórkowe płuc nie przekracza roku, a 5-letnie przeżycie wynosi około 1%. W przypadku raka drobnokomórkowego w IV stopniu zaawansowania 3-letnie przeżycia należą do rzadkości. Trzeba jednak pamiętać, że czynnikami rokowniczymi dotyczącymi przeżycia w zaawansowanych stadiach raka płuc są przede wszystkim stan sprawności chorego oraz wielkość ubytku masy ciała. Każdy pacjent powinien być zatem traktowany indywidualnie. Zobacz film: Rak płuc. Jak rozpoznać objawy? Bibliografia: 1. Szczeklik A., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2016. 2. Płuco i opłucna, A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W Z Pomoc w wyszukiwaniu Jeśli chcesz znaleźć informację na temat leku znając tylko jego nazwę handlową skorzystaj z funkcji wyszukiwania dostępnej w Twojej przeglądarce internetowej. Trzymając naciśnięty klawisz "Ctrl" naciśnij klawisz "F" - wyświetli się okno dialogowe wyszukiwania. Wpisz do niego nazwę leku którego opis chcesz znaleźć i naciśnij klawisz "Enter". Przeglądarka zaznaczy wyszukiwane słowo w tekście strony. A ALDESLEUKINA Działanie: silnie pobudza komórkową odpowiedź immunologiczną, wzmaga aktywność i proliferację komórek cytotoksycznych, powoduje zwiększenie uwalniania cytokin Wskazania: przerzuty raka jasnokomórkowego nerki lub czerniaka Najczęstsze działania niepożądane: zespół przesiąkniętych włośniczek – przenikanie osocza do przestrzeni pozanaczyniowej, obrzęki, niewydolność wielonarządowa, obniżenie ciśnienia tętniczego, leukopenia, biegunka, nudności, świąd, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Proleukin (Chiron) AMINOGLUTETYMID Działanie: hamuje syntezę hormonow steroidowych, a także konwersję cholesterolu do pregnenolonu Wskazania: rak sutka i rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: senność, zmęczenie, ataksja, zawroty głowy, osutka grudkowo-plamista, niedociśnienie tętnicze, brak łaknienia, nudności Nazwa handlowa (Producent): Aminoglutetimid (Instytut Farmaceutyczny) AMSAKRYNA Działanie: hamuje aktywność topoizomerazy II, a poprzez to doprowadza do trwałych pęknięć w jednej lub obu niciach DNA Wskazania: ostra białaczka szpikowa Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, kardiotoksyczność, nudności i wymioty Nazwa handlowa (Producent): Amsidyl (Goedecke, Niemcy) ANASTROZOL Działanie: inhibitor aromatazy, hamuje wytwarzanie estronu i estradiolu z androstendionu i testosteronu w tkankach obwodowych i w obrębie nowotworu, co prowadzi do zmniejszenia stężenia estrogenów w surowicy i powoduje zahamowanie podziałów komórkowych raka sutka Wskazania: rak sutka Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, osłabienie, bóle i sztywność stawów, suchość pochwy, ścieńczenie i przerzedzenie włosów, osutka, nudności, biegunka, bóle głowy Nazwa handlowa (Producent): Arimidex (AstraZeneca), Aerozol (Vipharm) ARSEN Działanie: Mechanizma działania niejasny. Uszkadza DNA Wskazania: Stosowany w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenia narządów wewnętrznych, wysięk do opłucnej i osierdzia, zaburzenia rytmu serca Nazwa handlowa (Producent): Trisenox (CellTherapeutics) ASPARAGINAZA Działanie: poprzez rozkład L-asparaginy prowadzi do zahamowania syntezy kwasów nukleinowych i białek w komórkach nowotworowych Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniaki nieziarnicze Najczęstsze działania niepożądane: reakcje alergiczne, zaostrza cukrzyce typu 1, uszkodzenie trzustki Nazwa handlowa (Producent): Asparaginase (Medac) » powrót na początek strony B BCG SZCZEPIONKA DOPĘCHERZOWA Działanie: niszczy komórki raka, wykazuje działanie immunomodulujące, wywołuje natychmiastowy stan zapalny powodując remisję nowotworu Wskazania: powierzchowna postać raka pęcherza moczowego Najczęstsze działania niepożądane: częste oddawanie moczu, krwinkomocz, zespół rzekomogrypowy, uczucie rozbicia, gorączka, osłabienie, bóle mięśniowe, niedokrwistość, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego Nazwa handlowa (Producent): BCG-Medac (Medac), Onco TICE (Organom),Onko BCG (Biomem Lublin) BEWACIZUMAB Działanie: Przeciwciało monoklinalne, wiążące się z czynnikami wzrostu śródbłonka i hamujące wytwarzanie unaczynienia nowotworu, co powoduje zahamowanie jego wzrostu Wskazania: rak jelita grubego, rak trzustki, rak piersi, rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: upośledzenie gojenia się ran, owrzodzenia i perforacje przewodu pokarmowego w miejscu guza, nadciśnienie tętnicze, zwiększenie krzepliwości krwi, krwawienia Nazwa handlowa (Producent): Avastin (Roche) BLEOMYCYNA Działanie: powoduje rozszczepienie nici oraz hamowanie cyklu komórkowego, co prowadzi do śmierci komórki nowotworowej Wskazania: rak płasnonabłonkowy głowy i szyi, złośliwe nowotwory jądra pochodzenia zarodkowego, chłoniaki złośliwe, choroba Hodgkina, rak skóry, rak szyjki macicy, rak przełyku Najczęstsze działania niepożądane: śródmiąższowe zapalenie płuc, zwłóknienie płuc, leukopenia; osłabienie, złe samopoczucie, zawroty i bóle głowy; jadłowstręt, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie jamy ustnej, zaburzenia czynności wątroby; skąpomocz lub częste oddawanie moczu, ból podczas oddawania moczu oraz uczucie zalegania moczu w pęcherzu; wypadanie włosów, świąd, przebarwienia skóry, przebarwienia i deformacja paznokci, zapalenie skóry i błon śluzowych, nadmierne rogowacenie skóry i objawy podobne do sklerodermii, krwawienia, krwotoki, objawy nadwrażliwości, uczucie znużenia, ból w obrębie lokalizacji nowotworu Nazwa handlowa (Producent): Bleocin (Nippon Kayaku) BUSULFAN Działanie: lek alkilujący, wiązanie się z DNA i jego alkilacja Wskazania: zniszczenie chorego szpiku kostnego (zamiast napromieniania) aby przygotować chorego do przeszczepienia komórek macierzystych układu krwiotwórczego Najczęstsze działania niepożądane: ostre zapalenie błon śluzowych, biegunka, nudności, wymioty, poważne zaburzenia łaknienia, przemijające ciemne przebarwienie skóry Nazwa handlowa (Producent): Myleran (GlaxoSmithKline) » powrót na początek strony C CETUKSYMAB Działanie: Przeciwciało monoklinalne IgG, działa hamująco na tworzenie się naczyń krwionośnych w obrębie guza co hamuje jego wzrost, hamuje proliferację komórkowa i pobudza apoptozę komórek nowotworowych Wskazania: Leczenie skojarzone: rak jelita grubego (z irinotekamem), rak płaskonabłonkowy głowy i szyi (z radioterapią) Najczęstsze działania niepożądane: duszność, zmiany skórne, zapalenie błon śluzowych, zapalenie spojówek Nazwa handlowa (Producent): Erbitux (Merck) CHLORAMBUCYL Działanie: lek alkilujący poprzez powstawanie reaktywnego rodnika etylenoimoniowego, który tworzy wiązania krzyżowe pomiędzy dwoma łańcuchami helisy DNA i powoduje zaburzenia replikacji Wskazania: przewlekła białaczka limfocytowa, niektóre postacie chłoniaków nieziarniczych, choroba Hodgkina, makroglobulinemia Waldenströma, gruczolakoraka jajnika, raka piersi Najczęstsze działania niepożądane: zahamowanie czynności szpiku kostnego, nudności, wymioty, biegunka, owrzodzenie jamy ustnej Nazwa handlowa (Producent): Leukeran (GlaxoSmithKline) CISPLATYNA Działanie: hamuje syntezę DNA, poprzez tworzenie wewnątrz- i międzyłańcuchowych połączeń w DNA oraz wpływa na syntezę mRNA i białek Wskazania: nowotwory jądra i jajnika, rak pęcherza moczowego, rak szyjki macicy, płaskokomórkowy rak głowy i szyi, drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy rak płuca, czerniak, mięsaki tkanek miękkich Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie nerek, mielotoksyczność, uszkodzenie słuchu, neurotoksyczność, hiperurykemia, nudności i wymioty, jadłowstręt, bóle żołądka, biegunka Nazwa handlowa (Producent): Cisplatin-Ebewe (Ebewe), Platidiam (Plisa-Lachema) CYKLOFOSFAMID Działanie: lek alkilujący, interakcja metabolitów cyklofosfamidu z DNA, co doprowadza do fragmentacji łańcuchów DNA, a w konsekwencji rozerwania wiązań krzyżowych pomiędzy DNA, a białkiem Wskazania: choroba Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze, szpiczak mnogi, białaczki, ziarniniak grzybiasty, nerwiak zarodkowy współczulny, gruczolakorak jajnika, siatkówczak płodowy, rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia i małopłytkowość, niedokrwistość, wtórne zakażenia, krwawienia, nudności i wymioty, krwotoczne jałowe zapalenie pęcherza moczowego, przemijająca utrata włosów Nazwa handlowa (Producent): Endoxan – Asta (Baxter Oncology) CYPROTERON Działanie: lek hormonalny, pochodna progesteronu, hamuje działanie androgenów Wskazania: leczenie paliatywne raka gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: ginekomastia, bóle głowy Nazwa handlowa (Producent): Androcur (Schering AG) CYTARABINA Działanie: antymetabolit, blokuje działanie polimerazy DNA oraz reduktazy katalizującej przemianę difosforanu cytydyny w difosforan deoksycytydyny, tym samym hamując syntezę DNA Wskazania: ostra białaczka szpikowa, ostra białaczka limfoblastyczna, złośliwe chłoniaki nieziarnicze, białaczka opon mózgowo-rdzeniowych Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, granulocytopenia, niedokrwistość i małopłytkowość, krwawienie, zespół cytarabinowy (gorączka, bóle mięśni, bóle kostne, bóle w klatce piersiowej, osutka plamisto-grudkowa, zapalenie spojówek, nudności i złym samopoczucie, zaburzenia świadomości, dyzartria, oczopląs, bóle i zawroty głowy, zapalenie nerwów, odwracalne krwotoczne zapalenie spojówek, zapalenie rogówki, zapalenie błony śluzowej w obrębie przewodu pokarmowego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, brak apetytu, dysfagia, ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka, stany zapalne lub owrzodzenia jamy ustnej i odbytu, rumień, zmiany pęcherzowe, pokrzywka, zapalenie naczyń, utrata włosów, gorączka, zakrzepowe zapalenie żył w miejscu podania Nazwa handlowa (Producent): Alexan (Ebewe), Cytosar (Pfizer) » powrót na początek strony D DAKARBAZYNA Działanie: lek alkilujący, metabolit, hamuje syntezę puryn Wskazania: czerniak złośliwy, choroba Hodgkina, mięsaki, rak okrężnicy, jajnika, sutka, płuc, potworniak jąder oraz nowotwory lite u dzieci Najczęstsze działania niepożądane: nudności i wymioty oraz jadłowstręt, hepatotoksyczność, leukopenia, małopłytkowość, objawy grypopodobne, gorączka, bóle mięśniowe, złe samopoczucie Nazwa handlowa (Producent): Dacarbazin (Pliva-Lachema) DAUNORUBICYNA Działanie: antybiotyk antracyklinowy, poprzez uszkodzenie DNA wywiera wpływ cytotoksyczny, mutagenny i kancerogenny Wskazania: ostre białaczki, rzadko choroby rozrostowe układu limfatycznego Najczęstsze działania niepożądane: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, kardiotoksyczność, mielotoksyczność, nudności wymioty, biegunka, uszkodzenie wątroby, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Cerubidine DOCETAKSEL Działanie: Działa przeciwnowotworowo poprzez łączenie białka tubuliny w trwałe mikrotubule oraz hamowanie ich rozpadu , a także zatrzymywanie komórki na granicy meta- i anafazy, co prowadzi do śmierci komórki Wskazania: rak piersi, niedrobnokomórkowy rak płuc, rak gruczołu krokowego, gruczolakorak żołądka, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi Najczęstsze działania niepożądane: neutropenia, niedokrwistość, wyłysienie, nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej, biegunka, osłabienie, reakcje nadwrażliwości, neurotoksyczność obwodowa, odwracalne reakcje skórne Nazwa handlowa (Producent): Taxotere (Aventis Pharma) DOKSORUBICYNA Działanie: wbudowuje się w strukturę DNA, powoduje jego rozerwanie oraz fragmentację, a także prowadzi to do zahamowania replikacji DNA oraz uniemożliwia transkrypcję DNA na rRNA Wskazania: rak piersi, rak jajnika, rak błony śluzowej macicy, drobnokomórkowy rak płuca, rak pęcherza moczowego, rak tarczycy, rak żołądka, rak gruczołu krokowego, rak wątroby, choroba Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka mieloblastyczna, szpiczak mnogi, guz Wilmsa,mięsaki tkanek miękkich, nerwiak zarodkowy współczulny, płaskonabłonkowy rak głowy i szyi Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, neurotoksyczność, łysienie, nudności, wymioty, biegunka, owrzodzenie i martwica jelita grubego Nazwa handlowa (Producent): Adriblastina (Pharmacia Corporation), Adrimedac (Medac), Biorubina (Instytut Biotechnologii i Antybiotyków), Caelyx (Schering-Plough), Doxorubicin-Ebewe (Ebewe), Rastocin (Plisa Kraków) » powrót na początek strony E EKSMESTAN Działanie: nieodwracalnie hamuje działanie aromatazy (inhibitor aromatazy), co zmniejsza stężenie estrogenów i hamuje proliferację raka piersi Wskazania: rak piersi u kobiet po menopauzie Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, jadłowstręt, obrzęki, nudności, depresja, bezsenność Nazwa handlowa (Producent): Aromasin (Pharmacia Corporation) EPIRUBICYNA Działanie: wbudowuje się w strukturę DNA, powoduje jego rozerwanie, następnie hamuje replikację DNA oraz syntezę RNA i białek Wskazania: rak sutka, chłoniaki złośliwe, mięsaki tkanek miękkich, rak okrężnicy i odbytnicy, rak głowy i szyi, drobnokomórkowy rak płuca, rak jajnika, białaczki, rak żołądka, rak gruczołu krokowego, rak wątroby, rak trzustki, rak tarczycy, rak oskrzeli, ostra białaczka limfoblastyczna, rak pęcherza moczowego, siatkówczak i inne nowotwory lite u dzieci Najczęstsze działania niepożądane: wymioty, mielosupresja (upośledzenie czynności szpiku kostnego), kardiotoksyczność, zapalenie błon śluzowych, nudności, biegunka, podwyższona temperatura ciała, dreszcze, pokrzywka, anafilaksja, stwardnienie żył Nazwa handlowa (Producent): Bioepicyna (Instytut Biotechnologii i Antybiotyków), Epirubicin-Ebewe (Ebewe), Farmorubicin (Pharmacia Corporation) ERLOTYNIB Działanie: hamuje enzym kinazę tyrozynową dla naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) i hamuje jego fosforylację co prowadzi do zatrzymania podziałów komórkowych Wskazania: niedrobnokomórkowy rak płuca z ekspresją receptora EGFR Najczęstsze działania niepożądane: zmiany skórne (wysypka), biegunka Nazwa handlowa (Producent): Tarceva (Roche) ESTRAMUSTYNA Działanie: hamuje podział komórek nowotworowych w metafazie Wskazania: rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: nadciśnienie, zakrzepowe zapalenie żył, niewydolność mięśnia sercowego, uszkodzenie wątroby Nazwa handlowa (Producent): Estracyt (pharmacia Corporation) ETOPOZYD Działanie: alkaloid, działanie złożone, hamuje podział komórki doprowadzając do jej śmierci Wskazania: drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy rak płuca, nowotwory złośliwe jądra, chłoniaki złośliwe, choroba Hodgkina, ostra białaczka szpikowa, mięsak Ewinga, mięsak Kaposiego, nowotwory złośliwe mózgu Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, krwotoki, neuropatia obwodowa, drętwienie kończyn, bóle głowy, jadłowstręt, biegunka, zapalenie błon śluzowych, bóle brzucha, zaparcia, objawy uszkodzenia wątroby, obniżenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, osutka, utrata włosów wyprysk oraz świąd skóry, ogólne złe samopoczucie, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Etoposid-Ebewe (Ebewe), Lastet (Nippon Kayaku), Sintopozid (Lindan), Vepesid (Bristol-Myers Squibb Polska) » powrót na początek strony F FLUDARABINA Działanie: hamuje syntezę DNA, a także częściowo polimerazę II RNA i w konsekwencji zmniejsza syntezę białek Wskazania: przewlekła białaczka limfatyczna typu B, chłoniaki nieziarnicze, ostra białaczka szpikowa i limfoblastyczna Najczęstsze działania niepożądane: neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość, hiperurykemia, hiperfosfatemia, hipokalcemia, kwasica metaboliczna, hiperkaliemia, hematuria, niewydolność nerek, bóle w okolicy nerek, krwiomocz; osłabienie, pobudzenie, splątanie, zaburzenia widzenia, duszność, kaszel, śródmiąższowe zapalenie płuc, nudności, wymioty, brak łaknienia, biegunka, objawy zapalenia jamy ustnej, krwawienia z przewodu pokarmowego, obrzęki, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, osutka Nazwa handlowa (Producent): Fludara (Schering AG) FLUOROURACYL Działanie: antymetabolit, blokuje enzym odpowiedzialny za wytwarzanie kwasu tymidylowego służącego do budowy DNA Wskazania: rak sutka, jelita grubego, odbytnicy, żołądka i trzustki, jajnika, szyjki macicy, wątroby i pęcherza moczowego, nowotwory przełyku, głowy i szyi, nerki, rak podstawnokomórkowy skóry Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, biegunka, nudności i wymioty, jadłowstręt, zapalenie błon śluzowych przewodu pokarmowego, owrzodzenia i krwawienia z żołądka i jelit, uszkodzenie wątroby, niedokrwienie mięśnia sercowego, przemijająca utrata włosów, zmiany skórne, nadwrażliwość na światło, reakcje alergiczne, przebarwienia lub odbarwienia w okolicach żył, uszkodzenie płytek paznokciowych Nazwa handlowa (Producent): 5-Fluorouracil-Ebewe (Ebewe), Efudix (ICN Polfa Rzeszów), Fluorouracil (Plisa Kraków), Fluorouracil medac (Medac), Fluoro-Uracil (ICN Polfa Rzeszów) FLUTAMID Działanie: hamuje transport androgenów do komórek gruczołu krokowego i ich wiązanie w jądrze komórkowym Wskazania: zaawansowany rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: ginekomastia, bolesność brodawek sutkowych, zmniejszenie popędu płciowego, upośledzenie czynności wątroby, przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zaburzenia hematologiczne, zatrzymywanie wody w organizmie, wzrost ciśnienia tętniczego, biegunki lub zaparcia, zaburzenia łaknienia, nudności, wymioty, zawroty głowy, osłabienie, złe samopoczucie, dezorientacja, zmęczenie, senność i objawy depresji, zespół toczniopodobny Nazwa handlowa (Producent): Apo-Flutam (Apotem-Inc.), Flutami (Anpharm)d, Fugerel (Schering-Plough), Prostandril (Plisa Kraków) FOTEMUSTYNA Działanie: cytostatyk wykazujący właściwości alkilujące i karbonylujące, przechodzi przez barierę krew-mózg Wskazania: czerniak, przerzuty czerniaka do mózgu, nowotwory złośliwe mózgu Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja Nazwa handlowa (Producent): Mustophoran (Server) FULWESTRANT Działanie: blokuje działanie estrogenów Wskazania: rak piersi z ekspresją receptorów estrogenowych Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, ból pleców Nazwa handlowa (Producent): Faslodex (Astr Zeneca) » powrót na początek strony G GEFITYNIB Działanie: hamuje enzym kinazę tyrozynową dla naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) i hamuje jego fosforylację co prowadzi do zatrzymania podziałów komórkowych Wskazania: niedrobnokomórkowy rak płuca z ekspresją receptora EGFR Najczęstsze działania niepożądane: zmiany skórne (wysypka), biegunka Nazwa handlowa (Producent): Iressa (AstraZeneca) GEMCYTABINA Działanie: hamuje aktywność reduktazy rybonukleotydowej, zmniejszając, prowadząc do zakończenia replikacji DNA i apoptozy Wskazania: rak niedrobnokomórkowy płuc, rak trzustki, rak pęcherza moczowego, nieoperacyjny rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, nudności, wymioty, biegunka, ból i zaczerwienienie błony śluzowej jamy ustnej, białkomocz i krwiomocz, duszność, senność, odwracalna utrata włosów Nazwa handlowa (Producent): Gemzar (Eli Lilly) GOSERELINA Działanie: hamuje produkcję gonadotropin przez co obniża czynność gonad i stężenie hormonów płciowych Wskazania: rak prostaty, rak piersi, rak endometrium, rak jajnika Najczęstsze działania niepożądane: skórne reakcje alergiczne, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, spastyczny skurcz oskrzeli, objawy hipoestrogenizmu, obniżenie popędu płciowego, impotencja, bóle głowy, uderzenia gorąca, chwiejność emocjonalna Nazwa handlowa (Producent): Zoladex (Astr Zeneza) » powrót na początek strony H HYDROKSYMOCZNIK Działanie: hamuje kluczowy etap syntezy DNA oraz bezpośrednio uszkadza DNA Wskazania: przewlekła białaczka szpikowa, czerniak złośliwy, rak jajnika, rak krtani Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, zaburzenie czynności przewodu pokarmowego, owrzodzenia podudzi, zmniejszenie stężenia żelaza w surowicy krwi, wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi Nazwa handlowa (Producent): Hydroxycarbamid (Plisa Kraków), Hydroxyurea-Medac (Medac) » powrót na początek strony I IDARUBICYNA Działanie: działa poprzez wbudowywanie się w strukturę DNA, wchodzenie w interakcję z topoizomerazą II i hamowanie syntezy kwasów nukleinowych Wskazania: ostra białaczka nielimfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna, rak piersi, szpiczak mnogi Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja, kardiotoksyczność, przejściowe wyłysienie, silne nudności i wymioty, zapalenie błon śluzowych, zapalenie przełyku, biegunka, gorączka, dreszcze, osutka, zwiększona podatność na zakażenia wirusowe i bakteryjne Nazwa handlowa (Producent): Zavedos (Pharmacia Corporation) IFOSFAMID Działanie: lek alkilujący, interakcja metabolitów ifosfamidu z DNA, co prowadzi do rozpadu mostków fosfodiestrowych i powstawania wiązań krzyżowych Wskazania: rak jądra (nasieniaki I nienasieniaki), rak jajnika, rak szyjki macicy, rak piersi, rak drobnokomórkowy I niedrobnokomórkowy płuc, mięsaki tkanek miękkich, mięsak kościopochodny, rak trzustki, chłoniaki nieziarnicze, choroba Hodkina, czerniak Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia i małopłytkowość, niedokrwistość, nudności i wymioty, krwotoczne jałowe zapalenie pęcherza moczowego, przemijająca utrata włosów, encefalopatia - senność, splątanie, śpiączka, osłabienie, zaburzenia pamięci, psychozy depresyjne, zaburzenia orientacji, omamy, drgawki, objawy móżdżkowe, nietrzymanie moczu Nazwa handlowa (Producent): Holoxan (Baxter Oncology), Macdafen (Instytut Farmaceutyczny) IMATINIB Działanie: inhibitor kinazy tyrozynowej Wskazania: guzy podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) z ekspresją genu c-kit (CD 117), przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia, nieoperacyjne włókniakomięsaki skóry (dermatofibrosarcoma protuberans) Najczęstsze działania niepożądane: neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość, bóle głowy, nudności, wymioty, biegunka, zmiany skórne, skurcze mięśni, obrzęki, zaburzenia widzenia, zmęczenie Nazwa handlowa (Producent): Glivec (Novartis Pharma) INTERFERON ALFA Działanie: działanie antyproliferacyjne, wpływ na różnicowanie się komórek oraz stymulowanie układu immunologicznego Wskazania: białaczka włochatokomórkowa, T-komórkowy chłoniak skórny, przewlekła białaczka szpikowa, chłoniaki nieziarnicze o małym stopniu złośliwości, mięsak Kaposiego, rak nerki, czerniak złośliwy, szpiczak mnogi, rakowiak Najczęstsze działania niepożądane: zakażenia wirusowe, zapalenie gardła, jadłowstręt, depresja, bezsenność, lęk, labilność emocjonalna, ból głowy, zaburzenia koncentracji, zawroty głowy, kaszel, duszność, nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, łysienie, świąd, suchość skóry, wysypka, ból mięśni, ból stawów, ból kostno-mięśniowy, zapalenie w miejscu wstrzyknięcia, odczyn w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, sztywność, gorączka, objawy grypopodobne, astenia, drażliwość, zmniejszenie masy ciała, opryszczka (oporność), zapalenie oskrzeli, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie zatok, leukopenia, małopłytkowość, limfadenopatia, limfopenia, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, hiperurykemia, hipokalcemia, nadmierne pragnienie, odwodnienie, pobudzenie, nerwowość, zaburzenia snu, zmniejszenie libido, splątanie, suchość w ustach, osłabienie czucia, parestezje, drżenia, bóle migrenowe, uderzenia gorąca, senność, zaburzenia smaku, zamglone widzenie, zapalenie spojówek, ból gałek ocznych, nieprawidłowe widzenie, zaburzenia czynności gruczołów łzowych, szumy uszne, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, kołatanie serca, tachykardia, nadciśnienie, suchy kaszel, krwawienie z nosa, przekrwienie błony śluzowej nosa, zaburzenia oddychania, wodnisty wyciek z nosa, dyspepsja, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaparcia, zapalenie dziąseł, zapalenie języka, luźne stolce, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, ból w prawym górnym podżebrzu, powiększenie wątroby, nadmierna potliwość, wyprysk, łuszczyca (ujawnienie lub zaostrzenie), wysypka rumieniowata, wysypka grudkowo-plamkowa, zaburzenia dotyczące skóry, rumień, zapalenie stawów, częste oddawanie moczu, brak miesiączki, ból piersi, bolesne miesiączki, krwotok miesiączkowy, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia dotyczące pochwy, złe samopoczucie, ból w klatce piersiowej, ból w miejscu wstrzyknięcia Nazwa handlowa (Producent): Alfaferone (Alfa Wassermann), Intron A (Schering-Plough), Roferon A (Roche) IRYNOTEKAN Działanie: inhibitor topoizomerazy, cytotoksyczność spowodowana uszkodzeniem podwójnej spirali DNA w trakcie jej syntezy Wskazania: rak okrężnicy i odbytu, drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy rak płuc, rak piersi, rak wątroby, rak jajnika, rak szyjki macicy, rak przełyku, rak żołądka, rak trzustki, rak nerki, międzybłoniaka, nowotwory złośliwe głowy i szyi Najczęstsze działania niepożądane: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunki, zespół cholinergiczny, zaparcie, dyspepsja, neutropenia, leukopenia, zakażenia, małopłytkowość, niedokrwistość, gorączka, krwawienie z przewodu pokarmowego, brak łaknienia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, niedrożność jelit, łagodne skórne reakcje alergiczne, odczyny w miejscu podania, osłabienie, bóle głowy i pleców, przemijająca utrata włosów, skurcze mięśniowe, mrowienie Nazwa handlowa (Producent): Campto (Pfizer), Irinotecan (Grupa Teva Polska), Irinotesin (Marne) » powrót na początek strony J » powrót na początek strony K KALCYTONINA Działanie: hormon wytwarzany przez komórki C tarczycy, hamuje resorbcję kości Wskazania: przerzuty nowotworowe do kości Najczęstsze działania niepożądane: nudności, uczucie gorąca, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Calcitonin (Jelfa), Miacalcic (Novartis Pharma), Tonocalcin (Alfa Wassermann) KAPECYTABINA Działanie: prekursor fluorouracylu (patrz: FLUOROURACYL) Wskazania: rak jelita grubego z przerzutami, zaawansowany rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: nudności, wymioty, biegunka, utrata włosów, osłabienie, zmęczenie, przebarwienie skóry, zapalenie śluzówki jamy ustnej, bóle głowy, obrzęki, niedokrwienie mięsnia sercowego, krwawienia, upośledzenie czynności szpiku Nazwa handlowa (Producent): Xeloda (Roche) KARBOPLATYNA Działanie: hamuje syntezę DNA poprzez tworzenie wewnątrz- i międzyłańcuchowych połączeń w DNA, a także prowadzi to do zahamowania wzrostu i podziału komórek Wskazania: rak jajnika pochodzenia nabłonkowego, drobnokomórkowy rak płuca, płaskonabłonkowy rak głowy i szyi, rak jądra, rak szyjki macicy, nerwiak zarodkowy współczulny Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja, zakażenia, krwawienia, niedokrwistość, nudności, wymioty, bóle, biegunka, zaparcia, neuropatie obwodowe Nazwa handlowa (Producent): Carboplatin (Pfizer), Carboplatin-Ebewe (Ebewe),, Cycloplatin (Pliva-Lachema), Paraplatin (Bristol-Myers Squibb Polska) KLADRYBINA Działanie: antagonista purynowy, wbudowuje się w łańcuch DNA i powoduje pęknięcia helisy DNA, co prowadzi do śmierci komórki Wskazania: białaczka włochatokomórkowa, przewlekła białaczka limfatyczna, chłoniaki nieziarnicze, ostra białaczka szpikowa Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, limfocytopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, neutropenia z gorączką, zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze Nazwa handlowa (Producent): Biodribin (Instytut Biotechnologii i Antybiotyków) KWAS FOLINOWY Działanie: zwiększa efekt działania 5-fluorouracylu na komórki nowotworowe. Zmniejsza skuteczność działania metotreksatu Wskazania: leczenie raka jelita grubego w skojarzeniu z 5-Fluorouracylem. Leczenie toksycznych działań niepożądanych po zastosowaniu metotreksatu Najczęstsze działania niepożądane: Nazwa handlowa (Producent): Calciumfolinat_Ebewe (Ebewe), Leucovorin (Plisa Kraków) KWAS ZOLEDRONOWY Działanie: należy do grupy bifosfonianów, hamuje resorbcję kości przez okleoklasty Wskazania: zapobieganie złamaniom patologicznym przy przerzutach do kości, zaawansowane przerzuty do kości, hiperkalcemia w przebiegu choroby nowotworowej Najczęstsze działania niepożądane: niedokrwistość, bóle głowy, bóle kości i mięśni, zapalenie spojówek, zaburzenia czynności nerek, nudności, wymioty, objawy grypopodobne, osłabienie, zmęczenie Nazwa handlowa (Producent): Zometa (Novartis Pharma AG) » powrót na początek strony L LETROZOL Działanie: hamuje syntezy estrogenów we wszystkich tkankach zawierających powyższy kompleks i zmniejszenie ich stężenie w surowicy krwi Wskazania: rak piersi z ekspresją receptorów estrogenowych u kobiet po menopauzie Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, uczucie zmęczenia, zwiększona potliwość, brak łaknienia, zwiększenie łaknienia, hipercholesterolemia, depresja, bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, niestrawność, zaparcie, biegunka, łysienie, wysypka, bóle mięśni, bóle kości, osteoporoza, złamania kości Nazwa handlowa (Producent): Aromek (Celon Pharma), Femara (Novartis Pharma), Lameta (Vipharm) LEUPRORELINA Działanie: hamowanie wydzielania gonadotropin, zmniejszenie wzrostu guzów podlegających regulacji hormonalnej Wskazania: rak piersi, rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: zaostrzenie bólów w okolicy przerzutów do kości, nasilenie niedowładu kończyn dolnych, utrudnione oddawanie moczu, uczucie gorąca, nudności, wymioty, zwiększona potliwość Nazwa handlowa (Producent): Lucrin depot (Abbott) LOMUSTYNA Działanie: działanie alkilujące, hamuje aktywność polimerazy DNA. Przenika przez barierę krew-mózg Wskazania: nowotwory centralnego układu nerwowego, czrniak, choroba Hodgkina, szpiczak mnogi Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie szpiku, nudności, wymioty, brak apetytu, zwłóknienie płuc po długotrwałym stosowaniu Nazwa handlowa (Producent): Lomustine-Medac (Medac) » powrót na początek strony M MEDROKSYPROGESTERON Działanie: działanie zależne od wpływu na oś podwzgórzowo-przysadkowo-jajnikową, receptory estrogenowe i przemianę steroidów w tkankach Wskazania: rak błony śluzowej macicy, rak nerki, stosowany w celu zmniejszania masy ciała u osób z zaawansowaną chorobą nowotworową Najczęstsze działania niepożądane: objawy uczuleniowe, powikłania zakrzepowo-zatorowe, zwiększona pobudliwość, depresja, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Depo-Provera (Pfizer), Gestomikron (Adamed), Provera(Pharmacia Corporation) MEGESTROL Działanie: bniża ilość hormonozależnych komórek raka piersi oraz zmniejsza pobudzające działanie estrogenu na te komórki, a także działa cytotoksycznie na komórki nowotworowe Wskazania: hormonozależny rak sutka lub rak endometrium, leczenie braku łaknienia lub utraty wagi w przebiegu choroby nowotworowej Najczęstsze działania niepożądane: zwiększenie masy ciała, powikłania zakrzepowo-zatorowe, zakrzepowe zapalenie żył, zatory tętnicy płucnej, nudności, wymioty, obrzęki, krwawienia międzymiesiączkowe Nazwa handlowa (Producent): Cachexan (Polfarmex), Megace (Bristol-Myers Squibb Polska), Megesin (Lindan) MELFALAN Działanie: lek alkilujący, powstają wiązania krzyżowe pomiędzy dwoma łańcuchami DNA i dochodzi do zahamowania podziałów komórkowych Wskazania: Szpiczak mnogi, gruczolakorak jajnika, rak piersi, czerniak (w zabiegu chemioterapii perfuzyjnej) Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, nudności i wymioty, pokrzywka, obrzęk, osutka, wstrząs anafilaktyczny, wysypka grudkowo-plamista, świąd skóry, śródmiąższowe zapalenie płuc, zwłóknienie płuc Nazwa handlowa (Producent): Alkoran (GlaxoSmithKline - Wielka Brytania) MERKAPTOPURYNA Działanie: antymetabolit, zaburza syntezę kwasów nukleinowych w dzielących się komórkach Wskazania: ostre białaczki, szczególnie limfoblastyczna Najczęstsze działania niepożądane: nudności, wymioty, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, hepatotoksyczność, zapalenie trzustki Nazwa handlowa (Producent): Mercaptopurinum (Vis) METOTREKSAT Działanie: antymetabolit, hamowanie syntezy DNA, a pośrednio hamowanie również syntezy RNA i białek Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna, rak piersi, rak jajnika, rak jądra, nowotwory głowy i szyi, rak płuca, mięsak kości, rak szyjki macicy, rak pęcherza, nabłoniak kosmówkowy, gruczolak kosmówkowy, zaśniad groniasty, zaawansowany ziarniniak grzybiasty, mięsaki kościopochodne i chłoniaki nieziarnicze Najczęstsze działania niepożądane: zaczerwienienie skóry, świąd, pokrzywka, nadwrażliwość na światło, odbarwienia, łysienie, wylewy podskórne, teleangiektazje, trądzik, czyrakowatość, utrata włosów, leukopenia i małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, hipogammaglobulinemia, krwawienia, posocznica, zapalenie dziąseł, zapalenie gardła i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, bóle brzucha, jadłowstręt, często nudności i wymioty oraz trudności w połykaniu, biegunka, owrzodzenia przewodu pokarmowego, krwawienia z przewodu pokarmowego, krwotoczne zapalenie jelit Nazwa handlowa (Producent): Methotrexat (Plisa-Lachema), Methotrexat-Ebewe (Ebewe), MetoJect (Medac), Trexan (Orion) MILTEFOZYNA Działanie: działanie cytotoksyczne na komórki nowotworowe poprzez zaburzenie struktury i czynności błony komórkowej Wskazania: rak sutka Najczęstsze działania niepożądane: zmiany skórne, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego Nazwa handlowa (Producent): Miltefosine (Merck-Novagen) MITOKSANTRON Działanie: wiąże się z nicią DNA, zaburza translację DNA, a następnie transkrypcję do RNA i syntezę białek Wskazania: ostra białaczka szpikowa u dorosłych, chłoniaki nieziarnicze, rak piersi, rak gruczołu krokowego, białaczka limfoblastyczna, rak drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy płuc, rak jajnika, rak żołądka, rak okrężnicy, czerniak złośliwy Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, utrata włosów, zaburzenia rytmu serca, tachykardia, kardiomiopatia zastoinowa, reakcje alergiczne, brak miesiączki, anoreksja, zaparcia, duszności, zmęczenie, gorączka, krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie spojówek, bezsenność, dezorientacja, lęk, parestezje, sinienie skóry i paznokci Nazwa handlowa (Producent): Mitoxantrone (Jelfa) MITOMYCYNA Działanie: działanie alkilujące, fragmentacja nici DNA, tworzenie wiązań krzyżowych DNA oraz zahamowania syntezy DNA, a w dużych dawkach także RNA i białek Wskazania: rak żołądka, rak piersi, rak płuc, rak szyjki macicy, rak głowy i szyi, rak pęcherza moczowego. Przerzuty raka żołądka i raka jelita grubego do otrzewnej w leczeniu za pomocą dootrzewnowej chemioterapii perfuzyjnej Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, białkomocz, krwiomocz, nadciśnienie tętnicze lub obrzęki pochodzenia nerkowego, ostra niewydolność nerek, zespół hemolityczno-mocznicowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, śródmiąższowe zwłóknienie płuc, utrata łaknienia, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, objawy uszkodzenia wątroby, objawy nadwrażliwości w postaci osutki, pokrzywki, erytrodermii, utrata włosów, złe samopoczucie, zawroty głowy Nazwa handlowa (Producent): Mitomycin C (Kyowa) » powrót na początek strony N » powrót na początek strony O OKSALIPLATYNA Działanie: hamuje syntezę DNA tworząc z nim połączenia, wykazuje działanie synergistyczne z 5-fluorouraculem w zakresie cytotoksyczności Wskazania: rak jelita grubego (w skojarzeniu z 5-Fluorouracylem i kwasem folinowym) Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie szpiku, reakcje alergiczne, zaburzenia czucia, zaburzenia smaku, krwawienia, utrata włosów, osłabienie, ból głowy, nudności, wymioty, biegunka, zwiększone narażenie na infekcje Nazwa handlowa (Producent): Eloxatin (Sanofi-Synthelabo) OKTREOTYD Działanie: wykazuje podobne działanie do somatostatyny ale dłużej działające Wskazania: nowotwory hormonalnie czynne przewodu pokarmowego: krakowiak, VIP-oma, glucagonoma Najczęstsze działania niepożądane: zaburzenia rytmu serca, nudności, biegunki, niedoczynnośc tarczycy, hipoglikemia, hiperglikemia, krwawienia z przewodu pokarmowego Nazwa handlowa (Producent): Sandostatin (Novartis Pharma) » powrót na początek strony P PAKLITAKSEL Działanie: pomaga w tworzeniu się mikrotubuli z dimerów tubuliny, stabilizuje mikrotubule, zatrzymuje podział komórki i indukuje apoptozę Wskazania: rak jajnika, rak piersi, niedrobnokomórkowy rak płuc, mięsak Kaposiego, rak przełyku, pęcherza, nowotwory głowy i szyi oraz rak szyjki macicy Najczęstsze działania niepożądane: zakażenia grzybicze i wirusowe, ciężka neutropenia, ciężka leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, mielosupresja, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej, gardła i nosa, brak łaknienia, neuropatia, parestezja, senność, niedociśnienie, łysienie, ból stawów, ból mięśni, osłabienie, ból, obrzęki Nazwa handlowa (Producent): Paclitaxel (AWD), Paclitaxel-Ebewe (Ebewe), Paxene (Grupa Teva Polska), Sindaxel (Sindan), Taxol (Bristol-Myers Squibb Polska) PAMIDRONIAN DISODOWY Działanie: lek z grupy bifosfonianów, zmniejsza resorbcję kości przez hamowanie czynności osteoklastów Wskazania: hiperkalcemia w przebiegu choroby nowotworowej, przerzuty do kości, szpiczak mnogi Najczęstsze działania niepożądane: niewielka gorączka, bóle mięśni, nudności, wymioty, biegunka Nazwa handlowa (Producent): Aredia (Novartis Pharma), Pamidronac-Medac (Medac), Pamifos (Vipharm), Pamisol (Marne Pharma), Pamitor (Torres Chiesi) PEGASPARGAZA Działanie: pochodna L-asparaginazy, doprowadza do rozkładu asparaginazy i hamuje w ten sposób syntezę DNA w komórkach nowotworowych Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna Najczęstsze działania niepożądane: reakcje alergiczne o różnym stopniu, nudności, wymioty, ogólne złe samopoczucie Nazwa handlowa (Producent): Oncaspar (Medac) PEMETREXED Działanie: działanie wielokierunkowe Wskazania: międzybłoniak opłucnej, niedrobnokomórkowy rak płuca Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie szpiku, nudności, wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i gardła, zaburzenia czucia, utrata włosów, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Alimta (Eli Lilly) PIRARUBICYNA (THP-ADRIAMICIN) Działanie: hamuje syntezę kwasów nukleinowych i cykl komórkowy w fazie G2, doprowadzając tym samym do śmierci komórek nowotworowych Wskazania: Nowotwory o pochodzeniu nabłonkowym w obrębie głowy i szyi, płuc, sutka, układu moczowego, jajnika, macicy, ostre białaczki i chłoniaki złośliwe Najczęstsze działania niepożądane: mielosupresja, kardiotoksyczność, gorączka, uczucie duszności, wstrząs, osłabienie, uczucie znużenia, drętwienie stóp, zawroty głowy, nudności i wymioty, biegunka, zapalenie jamy ustnej, jadłowstręt Nazwa handlowa (Producent): Pinorubin (Mercian Czechy) » powrót na początek strony R RYTUKSYMAB Działanie: przeciwciało monoklinalne, wiąże się z antygenem CD20 limfocytów B, co powoduje ich ich śmierć Wskazania: chłoniaki nieziarnicze z komórek B Najczęstsze działania niepożądane: objawy związane z podaniem leku i uwolnieniem cytokin: gorączka, dreszcze, sztywność mięśni, zaczerwienienie, obrzęk naczynioruchowy, nudności, osutka, zmęczenie, ból głowy, podrażnienie gardła, nieżyt nosa, wymioty, ból w okolicy guza, niedociśnienie, skurcz oskrzeli Nazwa handlowa (Producent): MabThera (Roche) » powrót na początek strony S SUNITYNIB Działanie: inhibitor kinazy tyrozynowej II-go rzutu Wskazania: leczenie guzów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) w przypadku niepowodzenia po leczeniu imanitibem. Leczenie zaawansowanego raka nerki Najczęstsze działania niepożądane: zator tętnicy płucnej, małopłytkowość, krwawienia, nadciśnienie tętnicze, zmiany skórne, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, neutropenia, gorączka Nazwa handlowa (Producent): Sutent (Pfizer) SZCZEPIONKA BCG – patrz: BCG SZCZEPIONKA » powrót na początek strony T TAMOKSYFEN Działanie: działanie antyestrogenowe - wiąże się z receptorami estrogenowymi wewnątrz komórek nowotworowych, hamując ich podział Wskazania: rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: objawy niepożądane występują rzadko, zaczerwienienie skóry, uderzenia gorąca, nudności, wymioty, zmiany skórne Nazwa handlowa (Producent): Nolvadex (AstraZeneca) Tamofen (Schering AG), , Tamoxifen (EGIS), Tamoxifen (Vipharm), Tamoxifen Hexal (Hexal), Tamoxifen-Ebewe (Ebewe) TEGAFUR + URACYL Działanie: połączenie tegafuru będącego prekursorem 5-fluorouracylu oraz uracyli w stosunki 1:4, hamuje syntezę DNS Wskazania: rak jelita grubego Najczęstsze działania niepożądane: biegunka, bóle brzucha, osłabienie, nudności, wymioty, uszkodzenie szpiku, bóle mięśni i stawów, depresja, zapalenie błon sluzowych Nazwa handlowa (Producent): UFT (Merck) TEMOZOLOMID Działanie: lek alkilujący, powoduje uszkodzenia cytotoksyczne obejmujące błędną naprawę komponentów metylowych DNA. Przechodzi szybko przez barierę krew-mózg Wskazania: glejak złośliwy, glejak wielopostaciowy Najczęstsze działania niepożądane: jadłowstręt, ból głowy, łysienie, wysypka, zmęczenie, zaparcie, nudności, wymioty, opryszczka, zakażenie ran, zapalenie gardła, grzybica jamy ustnej, neutropenia, małopłytkowość, limfopenia, leukopenia, hiperglikemia, zmniejszenie masy ciała, lęk, labilność emocjonalna, bezsenność, drgawki, zaburzenia świadomości, senność, afazja, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, splątanie, zaburzenia pamięci, zaburzenia uwagi, neuropatia, parestezje, zaburzenia mowy, drżenia, zamglone widzenie, zaburzenia słuchu, krwotok, obrzęk nóg i obrzęk o innej lokalizacji, duszność, kaszel, zapalenie żołądka, biegunka, ból brzucha, dyspepsja, zaburzenia połykania, zapalenie skóry, suchość skóry, rumień, świąd, osłabienie siły mięśni, ból stawów, zwiększenie częstotliwości oddawania moczu, nietrzymanie moczu, reakcje alergiczne, gorączka, zmiany popromienne, obrzęk twarzy, ból, zaburzenia smaku Nazwa handlowa (Producent): Temodal (Schering-Plough) TENIPOZYD Działanie: hamowanie aktywności topoizomerazy II Wskazania: ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniaki nieziarnicze, nowotwory mózgu Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, nudności i wymioty, niedociśnienie, zmęczenie, silnie żrące działanie na skórę Nazwa handlowa (Producent): Vumon (Bristol-Myers Squibb, USA) TIOGUANINA Działanie: antymetabolit, wbudowuje się do DNA i RNA, co powoduje działanie cytotoksyczne Wskazania: Ostre białaczki (ostra białaczka szpikowa i ostra białaczka limfoblastyczna), przewlekła białaczka szpikowa Najczęstsze działania niepożądane: leukopenia, małopłytkowość, nudności i wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, martwica i perforacja jelit, hepatotoksyczność, neurotoksyczność Nazwa handlowa (Producent): Lanvis (GlaxoSmithKline – Wielka Brytania) TOPOTEKAN Działanie: inhibitor topoizomerazy I, uszkadza podwójne łańcuchy DNA, działa cytotoksycznie Wskazania: rak jajnika, drobnokomórkowy rak płuca Najczęstsze działania niepożądane: gorączka, uszkodzenie szpiku, zapalenie błon śluzowych, wyniszczenie, nudności, wymioty, utrata włosów Nazwa handlowa (Producent): Hycamtin (GlaxoSmithKline – Wielka Brytania) TRASTUZUMAB Działanie: przeciwciało monoklinalne IgG1, łączy się z receptorem ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu (HER2), hamuje proliferacje komórek wykazujących ekspresję tego receptora Wskazania: rak piersi z nadekspresją receptora HER2 Najczęstsze działania niepożądane: uszkodzenie mięśnia sercowego, duszność, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, częstoskurcz, gorączka, bóle i sztywność mięśni Nazwa handlowa (Producent): Herceptin (Roche) TRETYNOINA Działanie: hamuje wzrost niektórych typów nieprawidłowych komórek krwi Wskazania: białaczka promielocytowa Najczęstsze działania niepożądane: suchość skóry, suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności, wymioty, bóle kostne, wysypka Nazwa handlowa (Producent): Vesanoid (Roche) TRIPTORELINA Działanie: zmniejszenie stężenia hormonów płciowych we krwi Wskazania: rak gruczołu krokowego Najczęstsze działania niepożądane: uderzenia gorąca, dyspareunia, osłabienie libido, impotencja, ginekomastia Nazwa handlowa (Producent): Decapeptyl (Ferring GmbH), Diphereline (Beaufourt Ipsen Pharma) » powrót na początek strony U » powrót na początek strony W WINBLASTYNA Działanie: cytostatyk, wiąże się z tubuliną, hamuje tworzenie mikrotubuli, zaburza strukturę wrzeciona podziałowego i zatrzymuje cykl podziału komórki Wskazania: choroba Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze, przewlekła białaczka limfatyczna, rak jądra, nabłoniak kosmówkowy, mięsak Kaposiego, rak piersi, rak pęcherza, rak nerki i niedrobnokomórkowy rak płuca Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, neurotoksyczność, nudności i wymioty, wypadanie włosów, nadmierna wrażliwość na światło, hiperurykemia, ostra nefropatia moczanowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, brak łaknienia, zapalenie krtani, uszkodzenie słuchu, pokrzywka, nadciśnienie tętnicze, zaparcie, bóle kostne Nazwa handlowa (Producent): Vinblastin (Gedeon Richter) WINKRYSTYNA Działanie: wykazuje działanie antymitotyczne przez co następuje zahamowanie podziału i śmierć komórki Wskazania: ostra białaczka limfatyczna, ziarnica złośliwa, chłoniaki nieziarnicze, nerwiak zarodkowy współczulny, guz Wilma, mięsak z mięśni poprzecznie prążkowanych Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, neurotoksyczność, nudności, wymioty, wyłysienie, ostra niewydolność oddechowa, miejscowe reakcje zapalne Nazwa handlowa (Producent): Vincristin (G. Richter, Węgry) WINORELBINA Działanie: alkaloid, wykazuje działanie antymitotyczne przez co następuje zahamowanie podziału i śmierć komórki Wskazania: niedrobnokomórkowy rak płuca, rak piersi Najczęstsze działania niepożądane: mielotoksyczność, zakażenia, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zniesienie odruchów kostno-stawowych, utrata włosów, zmęczenie, gorączka, bóle stawów obejmujące bóle szczęk, bóle mięśniowe, bóle klatki piersiowej, bóle w obrębie nowotworu, reakcje alergiczne Nazwa handlowa (Producent): Navelbine (Pierre Fabre Medicament), Navirel (Medac), Vinorelbin-Ebewe (Ebewe) » powrót na początek strony Z Materiały, z których korzystano przy opracowywaniu: 1. Indeks leków Medycyny Praktycznej 2007, Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2007; 2. Onkologia Kliniczna, praca zesp. pod red. M. Krzakowskiego, Wyd. Borgis, Warszawa, 2001 » powrót na początek strony Przerzuty do mózgu występują u około 15% ogółu chorych na nowotwory złośliwe i są wynikiem ogólnoustrojowego rozsiewu drogą krwionośną. Częstość występowania przerzutów do mózgu może wzrastać w związku z poprawą skuteczności leczenia w przypadku uogólnienia procesu nowotworowego. Przerzuty do mózgu nowotworów litych najczęściej wywodzą się z raka płuc oraz raka piersi. Choć wielu lekarzu uważa, że wszystkie przerzuty do mózgu mają charakter zmian mnogich, to jednak w połowie przypadków stwierdza się pojedyncze zmiany, w odniesieniu do których potencjalnie możliwe jest zastosowanie leczenia miejscowego. PRZERZUTY DO MÓZGU – OPERACJA CHIRURGICZNA Wycięcie przerzutów do mózgu jest rzadko metodą prowadzącą do pełnego wyleczenia miejscowego, co wynika z potencjalnego ryzyka pozostawienia niewielkiej ilości liczby komórek nowotworowych. Dalsze zmniejszenie masy guza jest bardziej możliwe dzięki uzupełniającemu zastosowaniu radioterapii i/lub chemioterapii guza mózgu. Decyzja odnośnie do wdrożenia leczenia chirurgicznego guza powinna opierać się na następujących czynnikach: – zaawansowanie nowotworu poza układem nerwowym: Leczenie operacyjne nie powinno być przeprowadzane u chorych ze spodziewanym krótkim czasem przeżycia (3-6 tygodni) określonym na podstawie zaawansowania raka poza układem nerwowym. Rozległe przerzuty w innych niż mózg, ważnych lokalizacjach wykluczają celowość zabiegu na rzecz radioterapii paliatywnej. – liczba przerzutów do mózgu: ogólnie, jedynie u chorych z pojedynczym przerzutem rozważa się resekcję. Jeśli przerzut do mózgu jest głównym objawem nowotworu i nie ma innych możliwości zidentyfikowania ogniska pierwotnego, leczenie operacyjne może być wymagane w celu ustalenia rozpoznania i zaplanowania dalszego postępowania. Usunięcie przerzutów do mózgu za pomocą operacji chirurgicznej często pozwala na zniesienie ubytków neurologicznych związanych z uciskiem struktur, na obniżenie nadciśnienia wewnątrzczaszkowego i przynajmniej częściową likwidację objawów guza mózgu. PRZERZUTY DO MÓZGU – RADIOTERAPIA Nie wykazano istotnych różnic skuteczności pomiędzy różnymi schematami frakcjonowania dawki konwencjonalnej radioterapii w przypadku przerzutów do mózgu ( 20 Gy w 5 frakcjach, 30 Gy w 10 frakcjach, 40 Gy w 20 frakcjach). Wydłużone schematy napromieniania są stosowane u chorych z ograniczonymi zmianami nowotworowymi w innych narządach lub ich brakiem, bądź po resekcji pojedynczego przerzutu do mózgu, z racji prawdopodobnego długiego przeżycia lub nawet możliwości pełnego wyleczenia. Zastosowanie hipofrakcjonowanej radioterapii wiąże się ze zwiększonym ryzykiem toksyczności neurologicznej. Chorzy z licznymi przerzutami są kwalifikowani tylko do napromieniania całego mózgu. Dzięki napromienianiu całego mózgu możliwa jest poprawa w zakresie neurologicznych objawów choroby, takich jak bóle głowy, utrata funkcji motorycznej czy upośledzenie procesów poznawczych. Niestety łagodzenie objawów ma najczęściej charakter nietrwały, a progresja guzów prowadzi do ich nawrotu. Odpowiedź radiologiczna i kliniczna na napromienianie całego mózgu może wystąpić dopiero upływie kilku tygodni, w związku z tym chorzy z istotnym efektem masy w trakcie radioterapii powinni otrzymywać kortykosteroidy (deksametazon). PRZERZUTY DO MÓZGU – ZASTOSOWANIE RADIOCHIRURGII U chorych z jednym do trzech przerzutów do mózgu agresywne leczenie miejscowe ( klasyczna resekcja chirurgiczna lub radiochirurgia) zapewnia dłuższe przeżycie i poprawę jakości życia w porównaniu z wyłącznym napromienianiem całego mózgu jako metody wyłącznej. Radiochirurgia może być dobrym wyborem u osób starszych lub zagrożonych wyższym ryzykiem powikłań pooperacyjnych. Radiochirurgia stereotaktyczna może być stosowana jako metoda wyłączna, jako leczenie skojarzone z napromienianiem całego mózgu lub też w przypadku nawrotowych zmian przerzutowych. Radiochirurgia jest szczególnie pomocna u chorych z jedną do trzech zmian o średnicy <4 cm. Im mniejsze przerzuty do mózgu, tym większa skuteczność zabiegu. Jako, że przerzuty do mózgu są zazwyczaj dobrze odgraniczone od mózgu i nie naciekają jego struktur, są szczególnie podatne na radiochirurgię. Radiochirurgia stereotaktyczna może być stosowana w przypadku zmian znajdujących się w niedostępnych dla klasycznej chirurgii lokalizacjach tak jak pień mózgu. NÓŻ GAMMA (GAMMA KNIFE) – RADIOCHIRURGIA PRZERZUTY DO MÓZGU – CHEMIOTERAPIA Chemioterapia ma zazwyczaj ograniczone znaczenie u chorych z przerzutami do mózgu i nie wykazano jej aktywności jako leczenia uzupełniającego napromienianie czy chirurgię. Niemniej chemioterapia może wykazywać pewną skuteczność u chorych niekwalifikujacych się do dalszego leczenia z udziałem napromieniania całego mózgu lub radiochirurgii stereotaktycznej. Coraz częstsze są doniesienia potwierdzające potencjalną skuteczność chemioterapii kojarzonej z lekami ukierunkowanymi molekularnie w odniesieniu do przerzutów do mózgu, kiedy dobór schematu terapeutycznego oparty jest na podstawie typu nowotworu pierwotnego (źródła przerzutu). Kapecytabina jest skutecznym lekiem, gdy przerzuty do mózgu pochodzą z raka piersi. Przerzuty do mózgu mogą być leczone za pomocą metotreksatu w przypadku wielu nowotworów. Temozolomid wykazuje aktywność u chorych z przerzutami do mózgu w przebiegu czerniaka i NSCLC. Erlotynib wykazuje skuteczność u chorych z przerzutami do mózgu w przebiegu raka płuc charakteryzującego się odpowiednimi mutacjami EGFR. RADIOTERAPIA PALIATYWNA OPERACJA GUZA MÓZGU PRZERZUTY RAKA DO MÓZGU – JAK POWSTAJĄ ? Przerzuty do mógu, bibliografia R. Pazdur, L. D. Wagman, Camphausen, Hoskins, Nowotwory złośliwe – postępowanie wielodyscyplinarne, tom II, Lublin 2012. Pod. red. M. Krzakowski, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2011, Gdańsk 2011. J. Meder, Aktualne zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w onkologii, Warszawa 2011. Ekspert medyczny artykułu Nowe publikacje Metastazy w mózgu хCała zawartość iLive jest sprawdzana medycznie lub sprawdzana pod względem faktycznym, aby zapewnić jak największą dokładność faktyczną. Mamy ścisłe wytyczne dotyczące pozyskiwania i tylko linki do renomowanych serwisów medialnych, akademickich instytucji badawczych i, o ile to możliwe, recenzowanych badań medycznych. Zauważ, że liczby w nawiasach ([1], [2] itd.) Są linkami do tych badań, które można kliknąć. Jeśli uważasz, że któraś z naszych treści jest niedokładna, nieaktualna lub w inny sposób wątpliwa, wybierz ją i naciśnij Ctrl + Enter. Nowotwory złośliwe i do tej pory pozostają jedną z najbardziej nieprzewidywalnych chorób. Bardzo często, przy osłabionym organizmie i postępującej chorobie, nowotwór złośliwy może rozprzestrzeniać się wraz z przepływem krwi i limfy na inne narządy wewnętrzne osoby. Z przeniesionych komórek może zacząć się rozwijać nowy nowotwór, zwany "przerzutami". Najbardziej podatnymi narządami do pojawienia się przerzutów są płuca, wątroba, kości i mózg. A leczenie przerzutów w tym drugim przypadku jest najtrudniejsze. [1], [2] Przerzuty nowotworowe w mózgu Nowotwory płuc i gruczołu mlekowego najczęściej wywołują skutki w postaci przerzutów w mózgu. Sekcja zwłok pacjentów, którzy zmarli na raka płuc lub gruczołu mlekowego, pokazuje, że około 30% pacjentów dostaje przerzuty do mózgu. Jednocześnie odsetek jednoczesnego wykrywania raka i przerzutów jest bardzo mały - na poziomie 1%, co ponownie podkreśla fakt, że przerzuty pojawiają się w trakcie progresji nowotworu złośliwego. Komplikowaniem procesu leczenia jest fakt, że nie ma absolutnie żadnej zależności między początkowym stadium wykrytego raka a pojawieniem się przerzutów. Mogą pojawić się przerzuty, zarówno na początku złośliwego rozwoju nowotworu, jak i na późniejszych etapach, lub mogą wcale nie wystąpić. Wszystko zależy tylko od wyjątkowych cech fizjologicznych ludzkiego ciała. Przerzuty nowotworów w mózgu są najpoważniejszymi powikłaniami w leczeniu raka i znacząco wpływają na wynik leczenia i oczekiwaną długość życia pacjenta. [3], [4], [5], [6] Objawy przerzutów w mózgu Objawy przerzutów w mózgu zależą od miejsca uszkodzenia. W ogóle, do objawów przerzutów do mózgu mogą obejmować zmiany w odczuciach ciała i słabej koordynacji, szybko zmieniających stan emocjonalny, ból głowy, czasem towarzyszy gorączka i katar, zmiany osobowości i utratę pamięci, senność, różnych rozmiarach uczniów oczu, trudności mowy i ogólnej słabość ciała. Kiedy część przednia ulega uszkodzeniu, można również zaobserwować przednią psychikę (gwałtowna zmiana w zachowaniu gruboziarnistym). Człowiek zaczyna przeklinać, aby przylgnąć do innych, naruszone funkcje wizualne i ruchy układu mięśniowo-szkieletowego. Chociaż objawy przerzutów w mózgu są czysto indywidualne specyfika i czasami może zmienić reakcje fizyczne i behawioralne ciała nie do poznania. Na pierwszym wystąpieniem objawów, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem, tak aby nie poszły jeszcze więcej komplikacji związanych z naruszeniem zdrowia psychicznego pacjenta. Przerzuty czerniaka w mózgu Mówiąc o przerzutach raka, warto wspomnieć o najtrudniejszym typie raka - czerniaku. Czerniak, czyli rak skóry, jest szybszy niż inne formy choroby, które zaczynają tworzyć przerzuty w narządach wewnętrznych człowieka, a następnie staje się praktycznie nieuleczalny. Częściej czerniak daje przerzuty do mózgu, płuc i kości. Przerzuty są również dotknięte węzłami chłonnymi ludzkiego ciała. W każdym razie należy uważnie monitorować i próbować zapobiec szybkiemu rozwojowi choroby, takiej jak czerniak. Najbardziej podatni na tę chorobę są ludzie, którzy mają na ciele dużą liczbę znamion, piegów, innych reakcji na aktywność słoneczną lub po prostu tych, których sposób życia jest związany z częstym kontaktem z bezpośrednim światłem słonecznym. Jeśli zauważysz częste powstawanie nowych znamion na ciele i ich szybki wzrost do średnicy większej niż 7 mm, powinieneś natychmiast skontaktować się z lekarzem, ponieważ, przypomnijmy, rak skóry bardzo szybko daje przerzuty i zamienia się w nieuleczalną postać. Przerzuty czerniaka w mózgu znacząco zmniejszają szanse pacjenta na przeżycie. Jednak w niektórych przypadkach leczenie przeciwciałami monoklonalnymi może również pomóc na etapie przerzutów. Wszystko zależy od rozwoju choroby i indywidualnych cech ludzkiego ciała. Według patologów przerzuty w mózgu mają około 45% wszystkich pacjentów z rakiem, a najczęściej są przyczyną śmierci, a nie samego nowotworu. 60% przypadków przerzutów występuje w raku płuc. Następnie pojawiają się rak piersi, czerniak i rak jelita grubego. Choroby te mogą powodować przerzuty do pnia mózgu, co znacznie komplikuje leczenie i daje wiele specyficznych objawów: bóle wewnątrzczaszkowe pękają i są tępe, co może prowadzić do zawrotów głowy i zaburzeń widzenia. Przerzuty w pniu mózgu mogą również powodować ciągłe uczucie nudności i wymiotów, a także objawy konwulsyjne bardzo podobne do padaczki. Leczenie przerzutów do mózgu Leczenie przerzutów do mózgu zależy od stopnia przerzutowania. Tak więc, w celu utworzenia do trzech ognisk przerzutów w mózgu, praktykuje się interwencje neurochirurgiczne. Ale jeśli przerzuty znajdują się w miejscach niedostępnych dla chirurgii, należy zastosować inne metody leczenia. Biorąc pod uwagę złożoność sytuacji i pracę bezpośrednio z mózgiem, w takich operacjach prawdopodobieństwo nawrotu po operacji - od 10% do 50% - jest bardzo wysokie. W celu zmniejszenia prawdopodobieństwa nawrotu przed operacją wykonuje się również promieniowanie mózgowe, które jednak może również dawać jej konsekwencje. Przy wielu przerzutach w mózgu możliwe jest stosowanie chemioterapii. Jednak jego potencjał w przypadku licznych przerzutów w mózgu jest znacznie ograniczony z powodu bariery krew-mózg, która nie pozwala przejść większości cytostatyków. Oczywiście są leki, które pokonują barierę, ale niestety nie zawsze są skuteczne w przypadku przerzutów. Do tej pory najbardziej progresywną i skuteczną metodą leczenia przerzutów do mózgu pozostaje metoda stereotaktycznej radiochirurgii lub noża gamma. Procedurę leczenia redukuje się do zdalnego napromieniowania głównych ognisk przerzutów w mózgu. Skuteczność takiego leczenia wynosi 90%, ale nawet to nie pomaga w ratowaniu życia pacjentów przez ponad rok. Śmiertelnym rezultatem jest postęp głównego skupienia, a nie przerzuty, które powstały po jego rozwoju. Zatem oczekiwana długość życia z przerzutami w mózgu nie jest duża, ponieważ nawet całkowite usunięcie przerzutów nie prowadzi do wyzdrowienia. Rozwój przerzutów można zaobserwować u większości pacjentów z chorobami onkologicznymi w wieku od 50 do 70 lat. To właśnie oni są najczęściej predysponowani do rozwoju przerzutów, pod warunkiem, że rak nadal się rozwija. Tak więc przerzuty do mózgu są bardzo poważną kliniczną konsekwencją rozwoju raka, co zmniejsza szanse na wyleczenie i uniknięcie śmierci. Przy pierwszych podejrzeniach o występowanie przerzutów konieczne jest natychmiastowe skonsultowanie się z lekarzem prowadzącym, w celu zapobieżenia progresji raka i przerzutów. Translation Disclaimer: The original language of this article is Russian. For the convenience of users of the iLive portal who do not speak Russian, this article has been translated into the current language, but has not yet been verified by a native speaker who has the necessary qualifications for this. In this regard, we warn you that the translation of this article may be incorrect, may contain lexical, syntactic and grammatical errors.

przerzuty do mózgu rak płuc